Επιστήμονας εξειδικευμένος στα βλαστοκύτταρα εξηγεί ποιες ασθένειες και πότε μπορούν να θεραπευτούν.
Kλινική πραγματικότητα και θεραπεία για δεκάδες ασθένειες αποτελούν ήδη τα βλαστοκύτταρα από το αίμα του ομφάλιου λώρου. Δεκαεννιά χρόνια μετά την παρθενική τους χρήση, νικούν στα σημεία νόσους που μέχρι πρότινος χαρακτηρίζονταν ανίατες και αναδεικνύονται στο ισχυρότερο όπλο της ιατρικής «φαρέτρας». Μιλώντας αποκλειστικά στον ΕΤ, ο αναπληρωτής καθηγητής Μοριακής Βιολογίας του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και επιστημονικός διευθυντής μιας από τις παλαιότερες και μεγαλύτερες τράπεζες βλαστοκυττάρων των ΗΠΑ, δρ. Ντέιβιντ Αβισένα Ματζίλεβιτς, εξηγεί πώς μέσα στην επόμενη δεκαετία η επιστήμη θα μπορεί να δημιουργεί κατά παραγγελία δέρμα, οστά ακόμα και καρδιακά κύτταρα.
Ποιοι ασθενείς θα επωφεληθούν περισσότερο από τη χρήση των βλαστοκυττάρων και την αύξηση των εφαρμογών τους;
Ενα κομμάτι της ερευνητικής μου δουλειάς που ακόμη βρίσκεται σε πειραματικό στάδιο σχετίζεται με τους τραυματισμούς του εγκεφάλου και με άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως το Αλτσχάιμερ, το Πάρκινσον, η σκλήρυνση κατά πλάκας που σήμερα είναι ανίατες. Η πρόοδος που κάνουμε στην αντιμετώπιση αυτών των παθήσεων χρησιμοποιώντας βλαστοκύτταρα μας κάνει ιδιαίτερα αισιόδοξους. Αυτή τη στιγμή, σε ολόκληρο τον κόσμο «τρέχουν» περίπου 113 κλινικές δοκιμές που χρησιμοποιούν ομφαλοκύτταρα. Πολλές από αυτές στο κοντινό μέλλον θα αποτελούν κλινική πραγματικότητα. Η πιο ενδιαφέρουσα χορηγεί αυτού του τύπου τα βλαστοκύτταρα σε ασθενείς που έχουν υποστεί εγκεφαλικό. Χορηγώντας τέτοια κύτταρα εντός 24 ωρών από το επεισόδιο, περιορίζονται συμπτώματα όπως η παράλυση και οι βλάβες της ομιλίας. Τα κύτταρα συρρέουν στο σημείο της βλάβης, το οποίο και «μπολιάζουν», διορθώνοντας τη διάταξη των κυκλωμάτων του εγκεφάλου.
Το εντυπωσιακό με τα κύτταρα του ομφάλιου λώρου είναι ότι ακόμη δεν γνωρίζουμε και δεν κατανοούμε πλήρως τις δυνατότητές τους. Γνωρίζουμε ότι μπορούν να θεραπεύσουν τη λευχαιμία και άλλες 70 ασθένειες αλλά απέχουμε ακόμη πολύ από το να χρησιμοποιήσουμε το μέγιστο αυτού που μπορούν να προσφέρουν. Ειδικά στον τομέα που ανέφερα ήδη, δηλαδή, τις παθήσεις του νευρικού συστήματος, ανοίγεται μια τεράστια προοπτική. Διαφοροποιώντας τα βλαστοκύτταρα σε οστό μπορούμε ακόμη και να αποκαταστήσουμε παραμορφώσεις του κρανίου και του προσώπου, π.χ. σε παιδιά με λυκόστομα ή ατελή οστεογένεση, ενώ η Joanne Kurtzburg στο Πανεπιστήμιο του Duke χρησιμοποίησε τέτοια κύτταρα για να θεραπεύσει 9 παιδιά με Krabbes, μια φρικτή ασθένεια που προκαλεί παράλυση των νευρών. Με τη χορήγηση ομφαλοαίματος σε παιδιά που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της ασθένειας, μπορεί να επιτευχθεί πλήρης αναστροφή των συμπτωμάτων και τα παιδιά να συνεχίσουν κανονικά τη ζωή τους. Μια ακόμη έρευνα, που αυτή τη στιγμή «τρέχει» στη Γερμανία, χρησιμοποιεί ομφαλοκύτταρα διαφοροποιημένα σε καρδιακά κύτταρα. Με συστηματική χορήγηση, τα βλαστοκύτταρα πηγαίνουν στην καρδιά, στην περιοχή της βλάβης και την αποκαθιστούν. Πειραματικά, χρησιμοποιούνται ακόμη και σε τραυματισμούς της σπονδυλικής στήλης.
Θεωρείτε ότι τα βλαστοκύτταρα θα επηρεάσουν την εξέλιξη της επιστήμης;
Αυτό για το οποίο είμαι σίγουρος είναι ότι θα επαναπροσδιορίσουν αυτό που αποκαλούμε προσωποποιημένη ή αναγεννητική Ιατρική. Σε δέκα χρόνια από σήμερα δεν θα θεραπεύουμε απλά τη λευχαιμία και την αναιμία. Θα είμαστε σε θέση να φτιάχνουμε δέρμα από τα βλαστοκύτταρα, για να προσφέρουμε ανακούφιση στα θύματα εγκαυμάτων. Θα τα χρησιμοποιούμε για την καταπολέμηση νευρολογικών διαταραχών, θα παράγουμε οστά κατά παραγγελία για ανθρώπους με οστεοπόρωση. Δεν λέω ότι τα έχουμε την απόλυτη θεραπεία για κάθε ασθένεια αλλά η γνώση και η κατανόηση γύρω από αυτά τα κύτταρα θα έχει αυξηθεί σημαντικά.
Οι θεραπευτικές προσεγγίσεις θα αλλάξουν με τη βοήθεια των βλαστοκυττάρων;
Ναι. Τα βλαστοκύτταρα θα χρησιμοποιούνται και για κυτταροθεραπευτικούς σκοπούς. Θα εφαρμόζονται όχι μόνο στην αντικατάσταση κατεστραμμένων κυττάρων αλλά θα λειτουργούν και ως διαβιβαστές φαρμάκων σε συγκεκριμένες περιοχές του σώματος, σε συγκεκριμένα κύτταρα του οργανισμού. Σε με μια κλινική δοκιμή στο αντικαρκινικό νοσοκομείο M.D. Anderson στο Χιούστον του Τέξας χρησιμοποιούμε ομφαλοκύτταρα, για να παρέμβουμε στην παραγωγή του RNA και να κατασιγάσουμε τα κύτταρα που εμπλέκονται στη δημιουργία κάποιου όγκου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σταματάμε το σχηματισμό του όγκου.
Τα φάρμακα θα βελτιωθούν χάρη στα βλαστοκύτταρα;
Ολα θα βελτιωθούν. Επίσης, θα περιοριστεί στο ελάχιστο η πειραματική δοκιμή των φαρμάκων στα ζώα, την οποία είμαστε υποχρεωμένοι να κάνουμε σήμερα. Αυτά τα κύτταρα λειτουργούν και σαν μοντέλα. Χορηγώντας μια φαρμακευτική ουσία σε αυτά τα κύτταρα θα εξετάζουμε πώς μεταβολίζεται το φάρμακο, αν υπάρχουν τοξικές αντιδράσεις και αν κάνει αυτό ακριβώς που ελπίζαμε ότι θα κάνει. Γενικά θα υπάρχουν πολλά πλεονεκτήματα σε πολλά επίπεδα. Γνωρίζετε Ελληνες επιστήμονες που να ασχολούνται με τα βλαστοκύτταρα, με τους οποίους θα θέλατε να συνεργαστείτε;
Πολλοί από τους συναδέλφους μου στο Χάρβαρντ είναι Ελληνες και εξαιρετικοί επιστήμονες. Θα ήθελα να συνεργαστώ με Ελληνες επιστήμονες και εδώ στην Ελλάδα. Ηδη εγκαινιάσαμε μια συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, με μια ομάδα που ασχολείται με τους τραυματισμούς της σπονδυλικής στήλης.
Τι απαντάτε στους δύσπιστους που μπορεί να αμφιβάλλουν ότι θα πάρουν τα δικά τους ομφαλοκύτταρα από την τράπεζα, στην περίπτωση που τα χρειαστούν;
Αυτό έχει συμβεί στο εξωτερικό με κάποιες κακόφημες εταιρίες. Η δική μας εταιρία όμως είναι μία από τις παλιότερες και τις μεγαλύτερες διεθνώς και έχουμε ηθική αλλά και νομική δέσμευση για αυτό. Αλλωστε, αυτό είναι κάτι μπορεί πολύ εύκολα να διαπιστωθεί, απομονώνοντας DNA από αυτά τα κύτταρα και ταυτοποιώντας το με το γενετικό κώδικα του ασθενούς. Και αυτό μπορεί να γίνει και από ένα ανεξάρτητο εργαστήριο. Τα βλαστοκύτταρα αποτελούν μια εξέλιξη που μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τους ασθενείς, να σώσει τη ζωή τους. Είναι πολύ σημαντικό ο απλός κόσμος να καταλάβει ότι πλέον έχουν αυτήν την επιλογή, ότι υπάρχει μια ακόμη δικλίδα ασφαλείας, απέναντι στο ενδεχόμενο να πάθει το παιδί τους κάτι. Είναι σαν να βάζει κανείς χρήματα στην τράπεζα.
ΚΑΡΑΚΩΣΤΑ ΝΕΚΤΑΡΙΑ
Ελεύθερος Τύπος, Δευτέρα, 30.07.07
|
